Na mwandishi wetu, Mwanza
Wakulima wa pamba nchini Tanzania wanaweza kuanza kutazama masalia ya pamba kwa jicho jipya—si kama taka za shambani zinazopaswa kung’olewa na kuchomwa, bali kama rasilimali yenye thamani inayoweza kuongeza kipato kupitia biashara ya carbon credit.
Fursa hiyo imeibuliwa kupitia mpango unaolenga kutumia masalia ya pamba kuzalisha Biochar (mbolea ya ukaa) na wakati huo huo kupunguza kiwango cha hewa ukaa kinachozalishwa kutokana na uchomaji wa masalia hayo.
Mpango huo uliwasilishwa tarehe 7 Septemba 2026 katika makao makuu ya Bodi ya Pamba Tanzania (TCB), Mwanza, na ujumbe wa Shirika la Kimataifa la Ushauri wa Pamba (ICAC) ukiongozwa na Mwanasayansi Mkuu, Dkt. Keshav, kwa kushirikiana na wataalamu kutoka kampuni ya uthibitishaji wa biashara ya kaboni, Merago Inc.
Ujumbe huo ulikutana na Kaimu Mkurugenzi Mkuu wa Bodi ya Pamba Tanzania, Mhandisi Godwin Makori, pamoja na Menejimenti ya Bodi.
“Taka za pamba zinaweza kuwa chanzo cha kipato”
Akielezea mpango huo, Dkt. Keshav alisema lengo kubwa ni kuwawezesha wakulima wa pamba kuingia katika mfumo wa carbon credit kwa kutumia masalia yanayobaki mashambani baada ya mavuno.
Badala ya masalia hayo kuchomwa moto, yanaweza kukusanywa na kusindikwa kuwa Biochar, ambayo inaweza kutumika mashambani kuboresha hali na rutuba ya udongo.
“Lengo ni kuwawezesha wakulima wa pamba kushiriki katika biashara ya carbon credit kwa kutumia masalia ya pamba ambayo baada ya mavuno hubaki mashambani,” alisema Dkt. Keshav.
Kwa mtazamo huo, masalia ya pamba yanabadilika kutoka kuwa mzigo kwa mkulima na kuwa malighafi yenye thamani ya kiuchumi na kimazingira.
Biochar: Mbolea inayoweza kubadilisha matumizi ya masalia ya pamba
Biochar inayozalishwa kutokana na masalia ya pamba inaweza kurejeshwa mashambani na kusaidia kuboresha mazingira ya udongo.
Hii ina maana kwamba mkulima anaweza kupata manufaa mara mbili: kwanza, kwa kutumia Biochar kama pembejeo ya kuboresha udongo; na pili, kwa kushiriki katika mfumo unaoweza kuzalisha mapato kupitia carbon credit.
Kwa upande wa mazingira, matumizi hayo yanaweza kusaidia kupunguza hewa ukaa inayoweza kuzalishwa kutokana na uchomaji wa masalia ya pamba mashambani.
“Mkulima asione tena masalia kama taka”
Kwa upande wake, Kaimu Mkurugenzi Mkuu wa Bodi ya Pamba Tanzania, Mhandisi Godwin Makori, amepongeza mpango huo akieleza kuwa ni fursa inayoweza kuongeza thamani ya kilimo cha pamba na kuboresha kipato cha wakulima.
Pia amesema mpango huo unaweza kuwasaidia wakulima kupunguza adha ya kung’oa na kuchoma masalia ya pamba baada ya mavuno.
“Wakulima wanapaswa kuanza kuona masalia ya pamba kama rasilimali yenye thamani, badala ya taka zinazopaswa kuchomwa au kutupwa,” amesema Mhandisi Makori.
Amesema Bodi ya Pamba Tanzania iko tayari kushirikiana na ICAC pamoja na wadau wengine kuhakikisha fursa hiyo inawafikia wakulima na kutekelezwa kwa manufaa ya sekta ndogo ya pamba.
Carbon credit itamnufaishaje mkulima?
Kwa ufupi, carbon credit inahusisha kuweka thamani ya kifedha kwenye kiasi cha hewa ukaa ambacho shughuli fulani zimezuia kisizalishwe au zimekiondoa/kukihifadhi kwa namna inayokubalika katika mfumo husika.
Katika mpango huu, masalia ya pamba yanapotumika kutengeneza Biochar badala ya kuchomwa, kuna uwezekano wa kupunguza uzalishaji wa hewa ukaa na kuhifadhi kaboni katika Biochar.
Kiasi hicho kinapothibitishwa kwa mujibu wa viwango vinavyotumika, kinaweza kuwakilisha carbon credits ambazo zinaweza kuuzwa katika soko la kaboni.
Hivyo, mkulima anaweza kuwa na chanzo kingine cha kipato sambamba na mapato anayopata kutokana na kuuza pamba.
Wilaya tisa kuanza kunufaika
Kwa kuanzia, mpango huo wa carbon credit unatarajiwa kuhusisha mafunzo na utekelezaji katika wilaya tisa ambazo ni:
Magu
Busega
Bariadi
Meatu
Maswa
Itilima
Igunga
Kishapu
Kwimba
Hatua hiyo inakuja wakati wakulima wakiendelea na maandalizi ya mashamba kuelekea msimu wa kilimo wa 2026/2027, ikiwemo shughuli za kuondoa masalia ya pamba yaliyobaki baada ya mavuno.
Kutoka shambani hadi kwenye soko la kaboni
Kupitia mpango huo, wakulima watafundishwa namna bora ya kukusanya, kuhifadhi na kutumia masalia ya pamba kwa ajili ya uzalishaji wa Biochar, pamoja na kuelewa namna ya kushiriki katika mfumo wa carbon credit.
Ikiwa utatekelezwa kwa ufanisi, mpango huu unaweza kuleta mabadiliko katika namna wakulima wanavyoyaangalia masalia ya pamba.
Kile ambacho hapo awali kilionekana kuwa taka kinaweza kuwa pembejeo ya kuboresha udongo, nyenzo ya kutunza mazingira na chanzo kipya cha kipato.
“Masalia ya pamba si taka tu; yanaweza kuwa sehemu ya uchumi mpya wa mkulima—uchumi unaounganisha kilimo, mazingira na kipato.”
Kwa wakulima wa pamba, ujumbe sasa ni mmoja: kabla ya kuchoma masalia ya pamba, ni wakati wa kujiuliza kama unachokiona kama taka huenda kikawa dhahabu.
Mwisho.
0 Comments